Coś dla oka ;)

Jak zauważyliście, Drodzy Czytelnicy, troszkę zmieniliśmy wygląd naszego bloga. Tak sobie pomyśleliśmy, że po paru latach przyda się małe odświeżenie – ot, tak z okazji nadchodzącej wiosny 😉

A skoro już tak dbamy o to co dla oka – prezentujemy Wam dziś jeden ze skarbów, znalezionych podczas jakubowego nadzoru w ubiegłym roku. Prawda, że wspaniały? 🙂

Archeologia Jakubowa: medalik odkryty w lipcu 2020 roku podczas nadzoru archeologicznego przy kościele św. Jakuba
Archeologia Jakubowa: medalik odkryty w lipcu 2020 roku podczas nadzoru archeologicznego przy kościele św. Jakuba

Podziemne opowieści kościoła św. Jakuba

Zapraszamy serdecznie do zapoznania się z artykułem poświęconym naszym badaniom na portalu informacyjnym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika:

https://portal.umk.pl/pl/article/podziemne-opowiesci-kosciola-sw-jakuba

To obszerny, rzetelnie przygotowany artykuł autorstwa Marcina Behrendta wzbogacony o nagrania wywiadu z dr hab. Krystyną Sulkowską-Tuszyńską, prof. UMK i wspaniałe fotografie autorstwa Andrzeja Romańskiego.

Niektóre z fotografii i materiałów video użytych w artykule mają już wymiar archiwalny, bo pochodzą z naszych wykopalisk sprzed kilku lat. Zachęcamy zatem też naszą „starą gwardię” (jeśli ciągle tu zaglądacie) – spójrzcie tam, a może się tam odnajdziecie 🙂

Projekt i badanie cegieł

W ramach realizacji projektu i nadzoru przy kościele św. Jakuba (więcej o projekcie pisaliśmy tu) wykonywane są również datowania cegieł z murów świątyni. Pobieranie próbek i ich datację wykonują fizycy z UMK – dr hab. Alicja Chruścińska, prof. UMK i dr Piotr Palczewski. Więcej o stosowanej metodzie datowania (OSL) można przeczytać w naszym podsumowaniu nadzoru i projektu.

Archeologia Jakubowa: fizycy z UMK (dr hab. Alicja Chruścińska, prof. UMK i dr Piotr Palczewski) pobierają próby z kościoła św. Jakuba do badań metodą OSL

To już kolejny sezon naszej niezwykle owocnej współpracy z zespołem prof. Chruścińskiej. Dziękujemy! 🙂

Projekt i badania nieinwazyjne

Dzień dobry w 2021 roku!

Nowy rok rozpoczynamy kilkoma wiadomościami jeszcze z 2020 roku.

Trudny dla nas wszystkich rok poprzedni (może trochę paradoksalnie) dla naszej ekspedycji był bardzo udany! Udało nam się bowiem przeprowadzić pierwsze badania we wnętrzu kościoła św. Jakuba, braliśmy też udział w bardzo owocnym w odkrycia nadzorze archeologicznym wokół jakubowej świątyni, a ponadto przeprowadziliśmy pierwsze nieinwazyjne badania terenu wokół kościoła (oraz częściowo w samym kościele)! I o tym ostatnim aspekcie chcielibyśmy dziś nieco wspomnieć.

Jesteśmy właśnie w trakcie realizacji projektu „Kościół św. Jakuba w Toruniu po interdyscyplinarnych badaniach. Historia w ziemi zapisana”*

Badania elektroporowe przy kościele św. Jakuba w Toruniu
Badania elektroporowe przy kościele św. Jakuba w Toruniu

Projekt ma przysłużyć się podsumowaniu przez nas wyników dotychczasowych prac przy kościele św. Jakuba przy jednoczesnym wzbogaceniu ich o nowe dane. Owe nowe dane płyną m.in. z prospekcji nieinwazyjnej terenu dawnego przykościelnego cmentarza wykonanej przez zespół naukowców z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego pod kierunkiem dr hab. prof. UW Krzysztofa Misiewicza (w zespole pracowali: dr hab. Radosław Mieszkowski, mgr Agata Małkowska, mgr Wiesław Małkowski i mgr Gabriel Kurczewski). W ramach tych prac wykonane zostały badania 3 metodami: georadrową, elektromagnetyczną i sejsmiczną. Uzupełniająco wykonano również: prospekcję magnetyczną oraz profilowania elektrooporowe.

Badania nieinwazyjne przy kościele św. Jakuba 2020:

  • tomografia refrakcyjna SRT
  • badania magnetyczne

Wyniki prac nieinwazyjnych dały nam możliwość rozpoznania tych partii założenia, których nie mieliśmy okazji bądź możliwości badać tradycyjną metodą wykopaliskową. Przyczynią się zatem w ogromny sposób do jeszcze lepszego poznania przez nas Zespołu Jakubowego.

Badania elektrooporowe ERT przy kościele św. Jakuba w Toruniu
Badania elektrooporowe ERT przy kościele św. Jakuba w Toruniu

*Projekt finansowany przez:

  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (program: Ochrona Zabytków Archeologicznych, dziedzina: Nauki Humanistyczne)
  • WNH UMK – podstawowa działalność badawcza
  • Miejsce realizacji projektu: Instytut Archeologii UMK, WNH UMK
  • Nr umowy: 4402/20/FPK/NID
  • Nr wewnętrzny: 172-NH
  • Termin realizacji projektu: 1.01.2020 – 31.12.2021
  • Rodzaj projektu: badania podstawowe
  • Kierownik projektu- Krystyna Sulkowska-Tuszyńska

Rezultat projektu: publikacja, monografia kościoła św. Jakuba w Toruniu

Wykonawcy:

Nostalgicznie na zapomnianym przykościelnym cmentarzu

W niezmiennie niezwykłym czasie przełomu października i listopada myśli wielu archeologów biegną także ku tym, których już nikt nie wspomina w Dzień Wszystkich Świętych czy Dzień Zaduszny. Praca na dawnych cmentarzach, ich odkrywanie i eksplorowanie jest bowiem jedną z najważniejszych części naszej pracy. Jak pięknie napisał to Philippe Aries: „groby przechowują w sobie zamkniętą pamięć o świecie żywych”… Jednocześnie jednak jest pewna nostalgia i smutek w tym, że o cmentarzach które badamy, najczęściej nikt już nie pamięta, a żaden z żywych nie przechowuje w sobie pamięci o tutejszych grobach… Czasem uda się pięknie tę pamięć ożywić, tak jak było to w przypadku grobowca rodziny Znanieckich, który badaliśmy w Przecznie. Z reguły jednak odkrywane przez nas pochówki pozostają anonimowe, jedynie uwagi od antropologa pozwalają nam uzyskać kilka suchych faktów o danej osobie. Co zatem możemy zrobić? Zachować szacunek należny wszystkim zmarłym – znanym z imienia i całkowicie zapomnianym, a jeśli jest taka możliwość po badaniach z godnością pochować szczątki raz jeszcze. Tego ostatniego przez wszystkie sezony badań przy kościele św. Jakuba bardzo staraliśmy się przestrzegać.

Archeologia Jakubowa - nadzór przy kościele św. Jakuba AD 2020: ponowny pochówek kości z prac rewitalizacyjnych...
Archeologia Jakubowa – nadzór przy kościele św. Jakuba AD 2020: ponowny pochówek kości z prac rewitalizacyjnych…

W niezwykłym czasie tych dni tym bardziej jest dla nas zatem symboliczne, że właśnie w tym tygodniu, w specjalnie przygotowanych ossuariach pochowane zostały kości, które odkrywaliśmy przy kościele św. Jakuba w ciągu trwającego przez całe lato i początek jesieni nadzoru archeologicznego. Związany był on z rewitalizacją terenu wokół kościoła, o czym jeszcze tu napiszemy. Wydobywany w trakcie prac „materiał kostny”, czyli tak naprawdę szczątki wielu nieznanych z imienia osób złożone zostały tu z powrotem na cmentarzu, na którym ich bliscy pochowali ich przed wiekami… Z cichą modlitwą, symbolicznym blaskiem płomienia w zniczu i kwiatem, na chwilę wróciła pamięć o nich…

I po wykopaliskach…

Archeologia Jakubowa - badania 2020: ostatnia dokumentacja przed zasypaniem...

Archeologia Jakubowa – badania 2020: ostatnia dokumentacja przed zasypaniem…

Nasze tegoroczne prace we wnętrzu kościoła św. Jakuba dobiegły końca. Przynajmniej na etapie terenowym, bo teraz czeka nas cała ogromna praca nad opracowaniem pozyskanego materiału i wyników, a przede wszystkim nad zgraniem tego z wynikami poprzednich jakubowych sezonów badawczych.

Zakopanie tegorocznych wykopów trochę nam się przeciągało. Czekaliśmy na różne Bardzo Ważne Decyzje, które w sumie i tak ostatecznie nic nie wniosły do sprawy. Szkoda. Niemniej, nie będziemy się tu rozwodzić nad tym co nas gryzie, a pochwalimy się tym co nas cieszy. Otrzymaliśmy bowiem deklarację ze strony Wojewódzkiego Urzędu Konserwatorskiego, że w fragmencie kładzionej obecnie nowej posadzki kościoła św. Jakuba odtworzony zostanie wzór posadzki sprzed wieków, którą udało nam się odkryć o czym pisaliśmy m.in. tutaj.

Archeologia Jakubowa - badania 2020: zakopywanie...

Archeologia Jakubowa – badania 2020: zakopywanie…

Tymczasem piątkowe zasypywanie wykopu przebiegało tak jak zwykle – w wysiłku, pyle i z lekką dozą  smutku, że to już koniec… Poprzedziła je ostateczna dokumentacja odkrytego przez nas fundamentu, a także pochowanie w zasypywanym wykopie kości ludzkich z tegorocznych badań. Dziękujemy Księdzu Wikaremu z parafii św. Jakuba za udział w tym wydarzeniu i modlitwę za zmarłych.

Dziękujemy Wszystkim, którzy w taki czy inny sposób wsparli te badania! Nasze odkrycia to także Wasze dzieło!!!